‘ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ’: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 29 ರಾಜ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಹೇಗೆ? ಯಾವಾಗ? 
UPDATE

‘ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ’: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 29 ರಾಜ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಹೇಗೆ? ಯಾವಾಗ? 

ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ಒಟ್ಟು 29 ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ 7 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಂತವಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಭಾರತ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ನೀಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ವಿಭಜನೆಗೊಂಡವು.

ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ‘ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ’ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಇತ್ತ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪಂಜಾಬ್‌ ಪ್ರದೇಶವೂ ಕೂಡ ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್‌ ಎಂದು ಇಬ್ಭಾಗವಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್‌ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗವಾದರೆ, ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್‌ ಭಾರತದೊಳಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಾಂಬೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್‌ ಪ್ರದೇಶ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಸಿಂಧ್‌ ಪ್ರದೇಶ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೆ, ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಮ್‌ಪುರ, ಬನಾರಸ್‌ ಮತ್ತು ತೆಹ್ರಿ ಗರ್ವಾಲ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ‘ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದವು. 1947ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ರಜಾಕಾರರಂತೆ ಮಾರುವೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಪಾಕ್‌ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಪಠಾಣ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತಡೆದು ಹೆಮ್ಮಟ್ಟಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ, ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ತದನಂತರ ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಷರತ್ತು ಬದ್ಧ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಭಾಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೂ ಕೂಡ ಅದಾಗಲೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಮರ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬರುತ್ತಿದೆ.

1947ರ ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದ ಜುನಾಗಡ್‌ ಮತ್ತು ಮಾನ್‌ವದಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಭಾರತ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. 1950ರ ವೇಳೆಗೆ ಬಹುಪಾಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯ 1956ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.

ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಿದ್ಧವಾದರೂ ಕೂಡ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವ ರಾಜ್ಯ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (1947): ಈಗಿನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಔದ್‌ ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿಸಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ 1950ರಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (1947): ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಜಯ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂಗಾಳವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 1905ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಎಂದು 2 ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ 1911ರ ವೇಳೆ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತೆ ಒಂದೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗಲಭೆಗಳು ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತೆ 2 ಭಾಗವಾಗಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ‘ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ’ವಾಗಿ ಭಾರತದಿಂದಲೇ ಹೊರಹೋದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.

ರಾಜಸ್ತಾನ (41948): ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ರಾಜಪುಠಾಣ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಭೂಭಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್‌ ರಾಜಸ್ತಾನ್’ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. 1948ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ‘ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೆಟ್ ಆಫ್‌ ಗ್ರೇಟರ್‌ ರಾಜಸ್ತಾನ್‌’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. 1956ರ ವೇಳೆಗೆ ‘ರಾಜಸ್ತಾನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (1948): 1947ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಡೋಗ್ರಾದ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಸಿಂಗ್‌ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳು 1956ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ‘ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.

ಅಸ್ಸಾಮ್‌ (1950): ಸುಮಾರು 600 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಹ್ಮಸ್‌ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ ಪ್ರದೇಶ 1826ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈವಶವಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1874ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾಗಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರು, 1912ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಮೇಘಾಲಯ, ನಾಗಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಮಿಝೋರಾಮ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.

ಒಡಿಶಾ (1950): 1936ರ ವೇಳೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಒರಿಸ್ಸಾವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ 1950ರಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. 2011ರಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ‘ಒಡಿಶಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಬಿಹಾರ್‌ (1950): ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬಿಹಾರವನ್ನು 1950ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಾಲಮಾನ. 
ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಾಲಮಾನ. 
ಕೃಪೆ: ಐಬಿಎನ್ ಲೈವ್. 

ತಮಿಳು ನಾಡು(1950): ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ 1969ರಲ್ಲಿ ‘ತಮಿಳು ನಾಡು’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು.

ತ್ರಿಪುರ (1956): ಮೂರು ದಿಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತ್ರಿಪುರ 1956ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ರೂಪ ತಳೆಯಿತು. 1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.

ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ (1956): ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ 1956ರಲ್ಲಿ ‘ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ’ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಂದ್ಯಾ ಮತ್ತು ಬೋಪಾಲ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೂಡ ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು.

ಕೇರಳ (1956): ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜತೆಗೆ ಮಲಬಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿ, 1956ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಕರ್ನಾಟಕ (1956): ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭೂಭಾಗದ ಜತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, 1956ರಲ್ಲಿ ‘ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. 1973ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ‘ಕರ್ನಾಟಕ’ ಎಂದ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ (1956): ಸ್ವತಂತ್ರ ನಂತರ 1953ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೂಡಸಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಚನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.1956ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆ ಮಾಡುವ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ಪ್ರದೇಶವೂ ಕೂಡ ಆಂಧ್ರದ ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ (1960): ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. 1960ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ 2 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಗುಜರಾತ್‌ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.

ಗೋವಾ (1961): 1961ರವರೆಗೂ ಗೋವಾ ಪ್ರದೇಶ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಸಹಾತುವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ 1961ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಡಿಯು ಮತ್ತು ಡಾಮನ್‌ಗಳ ಜತೆ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1987ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾದರೆ ಡಿಯು ಮತ್ತು ಡಾಮನ್‌ಗಳು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದವು.

ನಾಗಲ್ಯಾಂಡ್‌ (1963): ಸ್ವತಂತ್ರ ದೊರೆತ ನಂತರ ನಾಗ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ ಟ್ಯೂನ್ಸಂಗ್‌ ಪ್ರದೇಶ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು 1957ರಿಂದಲೂ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದರು. 1963ರಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಮ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು.

ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ (1966): ಸ್ವಾತಂತ್ರ ನಂತರ ಪಾಟಿಯಾಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 8 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ‘ಪಾಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ’ವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1956ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಪಂಜಾಬ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾದವು. 1966ರಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಭಾಗ 2 ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು, ಒಂದು ಭಾಗ ‘ಪಂಜಾಬ್‌’ ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗ ‘ಹರಿಯಾಣ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (1971): 1950ರಲ್ಲಿ 30 ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1956ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಮಣಿಪುರ (1972): ಸ್ವತಂತ್ರ ದೊರೆತ ನಂತರ 1950ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕೇಂದ್ರಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. 1972ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೇಘಾಲಯ (1972): ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಭಾಗವಾದ ಮೇಘಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ ಮೊದಲು ಅಸ್ಸಾಮ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1970ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡೇ ಸ್ವಂತ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮೇಘಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ 1972ರಲ್ಲಿ ಮೇಘಾಲಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರೂಪ ತಳೆಯಿತು.

ಸಿಕ್ಕಿಂ (1975): ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮೊದಲು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1975ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.

ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (1987): ಸ್ವತಂತ್ರ ದೊರೆತ ನಂತರ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕೇಂಡ್ರಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1972ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. 1987ರಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಮೀಝೋರಾಮ್‌ (1978): ಮೊದಲು ಮಿಝೋರಾಮ್‌ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಡ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. ಮಿಝೋರಾಮ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿಸಿದ್ದು 1987ರಲ್ಲಿ.

ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ (2000): ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮೊದಲು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರೂಪ ತಳೆಯಿತು.

ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ (2000): ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ. 2000ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.

ಉತ್ತರಾಖಂಡ್‌ (2000): ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳೇ ತುಂಬಿರುವ ಉತ್ತರಾಂಚಲ ಭೂಭಾಗ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ತರಾಂಚಲ’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿತು. 2007ರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ‘ಉತ್ತರಾಖಂಡ’ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ತೆಲಂಗಾಣ(2014): ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ತೆಲಂಗಾಣ 1956ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. 2014ರಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು:

1956 ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನಯಾದಾಗ ದೆಹಲಿ, ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್‌ ನಿಕೋಬರ್‌ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ 1961ರಲ್ಲಿ ದಾದರ್‌ ಮತ್ತು ನಾಗರ್‌ ಹಾವೇಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1963ರಲ್ಲಿ ಪುದುಚೆರಿ ಹಾಗೂ 1966ರಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಗಢಗಳು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದವು. ಹಿಂದೆ ಗೋವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಡಿಯು ಮತ್ತು ಡಾಮನ್‌ಗಳು 1987ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾದರೂ ಕೂಡ ಕೇಂದ್ರಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದವು. ಈಗ ಒಟ್ಟು 7 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿವೆ.