samachara
www.samachara.com
ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌: ಸುಪ್ರಿಂ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ದೇಶ

ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌: ಸುಪ್ರಿಂ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ 2017-18ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗೊಂಡ 222 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 210 ಕೋಟಿ ರೂ. ಬಿಜೆಪಿ ಪಾಲಾಗಿದೆ.

ಎನ್. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ

ಎನ್. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ

ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ‘ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌’ಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.

ಬದಲಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮೇ 30ರ ಒಳಗೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರಂಜನ್‌ ಗೊಗೋಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ಸಂಬಂಧ ವಿವರವಾದ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಈ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.

ಪಕ್ಷಗಳು ತಾವು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವರು ಮತ್ತು ನೀಡಿದವರ ಖಾತೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜತೆಗೆ ಈ ಸಂಬಂಧ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಿನ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಇರುವ 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲವಕಾಶವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌- ಮೇನಲ್ಲಿ 5 ದಿನಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಗೆ ಕೋರ್ಟ್‌ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಡೆ ನೀಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಪಾರದರ್ಶಕ ಚುನಾವಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದವರ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿ ಚುನಾವಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಡಿಆರ್‌ (ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್‌) ಎಂಬ ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿತ್ತು.

ಎಡಿಆರ್‌ ಪರ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ವಕೀಲ ಪ್ರಶಾಂತ್‌ ಭೂಷಣ್‌, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರಾಟವಾದ 221 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 210 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೊತ್ತದ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್‌ ಕೆ. ಕೆ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್‌ ಮತದಾರರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ದೇಣಿಗೆ ಬಂತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಅವರಿಗ್ಯಾಕೆ ಎಂಬಾ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದರು.

ಏನಿದು ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌?:

2018ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರಕಾರ ಈ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು.

ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಈ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಡ್‌ ಖರೀದಿಸಿದವರ ವಿವರಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ತಿಳಿದಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸರಕಾರ ವಾದಿಸಿತ್ತು.

ಬಾಂಡ್‌ ಖರೀದಿಸಿದವರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಡುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಅರುಣ್‌ ಜೇಟ್ಲಿ, “ಒಂದೊಮ್ಮೆ ದೇಣಿಗೆದಾರರು ಯಾವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರೆ, ಅದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಪ್ಪು ಹಣ ಮತ್ತು ನಗದಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತರಲಿದೆ,” ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ:

ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ಈ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕು.

1 ಸಾವಿರ, 10 ಸಾವಿರ, 1 ಲಕ್ಷ, 10 ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು 1 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಕೆವೈಸಿ (ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ) ಈ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ..

ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ - 1951ರ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 29ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾವಣೆಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದಿನ ಲೋಕಸಭೆ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 1 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರತಿ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಆರಂಭದ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ 10 ದಿನ ಈ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ, ಏಪ್ರಿಲ್‌, ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಇರುವ ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಈ ಬಾಂಡ್‌ ಖರೀದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 30 ದಿನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಖರೀದಿಸಿದ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು 15 ದಿನಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅದರ ಮೊದಲು ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಿ ಹಣವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ತಾವು ಈ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಹಣ ಎಷ್ಟು ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾಕೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ?

ಈ ಹಿಂದೆ 20,000 ರೂಪಾಯಿವರೆಗಿನ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮೂಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅನಾಮಧೇಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಪಕ್ಷಗಳು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಯಾರದ್ದೋ ದುಡ್ಡು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯತೇಚ್ಛ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ 2017ರಲ್ಲಿ ತಿಲಾಂಜಲಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು 2,000 ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನಾಮಧೇಯ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. 2,000 ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮೂಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಗೌಪ್ಯವಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌.

ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸುಧಾರಣೆಯೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಿರೋಧಿಗಳ ವಾದ. ಬಾಂಡ್‌ನಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಲಿದೆ. ಯಾರು ಯಾವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜತೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ಶೆಲ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜತೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೂ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು.

ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ದೊಟ್ಟ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಜತೆಗೆ ಸರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ-ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾಜಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ. ಡಿ. ಟಿ. ಆಚಾರ್ಯ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದರು.

ಅವರ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ 2017-18ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 94.5ರಷ್ಟು ದೇಣಿಗೆಗಳು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಬಿಜೆಪಿಯ ಪಾಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗೊಂಡ 222 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 210 ಕೋಟಿ ಬಿಜೆಪಿ ಪಾಲಾದರೆ, 5 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಹಾಗೂ 6.03 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಅಷ್ಟೂ ಪಕ್ಷಗಳು 92 ಲಕ್ಷ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು.

ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌: ಸುಪ್ರಿಂ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದಕ್ಕಿರುವ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಈ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹಲವರ ವಾದ. ಈ ವಾದದಾಚೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಏನು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.

Also read: ದೇಣಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಗಾಲೋಟ; 2017-18ರಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಪಾಳಯಕ್ಕೇ ಶೇ. 93ರಷ್ಟು ಚಂದಾ