samachara
www.samachara.com
ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯ್ಡು: ಏನಿದು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ‘ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ’; ಯಾಕೀ ಬೇಡಿಕೆ?  
COVER STORY

ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯ್ಡು: ಏನಿದು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ‘ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ’; ಯಾಕೀ ಬೇಡಿಕೆ?  

ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

Team Samachara

ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊಡಿಸಲು ಹಲವು ಸರ್ಕಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಅಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್‌. ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಈಗ ತಮ್ಮ ಪಟಾಲಂ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನೇರ ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ರೈಲು ಪೂರ್ತಿ ಜನರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಅವರು ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ ಮೋದಿ ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಏನಿದು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ?

ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಯಾವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯೋಗ (ಎನ್‌ಡಿಸಿ - ಈ ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೊಂದು ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಆ ಭಾಗ ಕೆಲವು ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ,

  1. ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
  2. ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಇರಬೇಕು
  3. ಕಡಿಮೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು
  4. ದೇಶದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರಬೇಕು
  5. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕಾರ್ಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರಬೇಕು
  6. ರಾಜ್ಯದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧುವಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ
  7. ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ

ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಮೊದಲ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 10 ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 2010ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಅಡಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಲಾಭಗಳು:

ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಗಳು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಟಿಡಿಪಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ. ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಮೂಲದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ್ನು ತೆಲಂಗಾಣಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಮರಳಿ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದು ಹೊರಟಿತ್ತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಸಿಗಲಿವೆ.

  1. ಕೇಂದ್ರದ ನಿಧಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ
  2. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ರಿಯಾಯಿತಿ
  3. ಕೇಂದ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಜೆಟ್‌ನ ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಹಣ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲು
  4. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಲದ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಋಣಭಾರ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ
  5. ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟು ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 10 ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಅನುದಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
  6. ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ

ಈ ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಉಪವಾಸ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಯಾಕೆ ನೀಡಬೇಕು? ಹೀಗೊಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದಿದ್ದೆಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಯಾಕೆ?

ಸಂಸತ್‌ ಭವನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೊಂದರ ಚಿತ್ರ.
ಸಂಸತ್‌ ಭವನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೊಂದರ ಚಿತ್ರ.
/ದಿ ವೀಕ್

2014ರಲ್ಲಿ ಅವಿಭಜಿತ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣ ರಚನೆಯಾದಾಗ ಆಂಧ್ರ ತಾನು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯ ಮೂಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.

ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಗಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸರಕಾರ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆಗ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿ ನಾವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು 10 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತ್ತು. ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಜೆಪಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಭರವಸೆ ಬಿತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಈ ಭರವಸೆಗಳು ಮುಂದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ.

ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರಕಾರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ರಚನೆಯಾದ 14ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿತು. ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ರಾಜ್ಯ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಈ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢಿಕರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲುಗೊಳಿಸಿತು.

ಅದಾಗಿ ಇಂದಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊಡಿಸಲು ಹಲವು ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಈಗ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ‘ಧರ್ಮ ಪೋರಾಟ ದೀಕ್ಷಾ’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ಉಪವಾಸ ಕೂತಿದ್ದಾರೆ. “ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜಧರ್ಮ ಪಾಲನೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಸೇರಬೇಕಾಗಿದ್ದನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಈಗ ನೀವು ಅದನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಗೊತ್ತಿದೆ," ಎಂದು ಚಂದ್ರಬಾಬು ನಾಯ್ಡು ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧ ಕಿಡಿಕಾರಿದ್ದಾರೆ.