ಮಹಾಮಳೆಯ ವೈರುಧ್ಯ: ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬರ; ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಜೂಜಾಟ
COVER STORY

ಮಹಾಮಳೆಯ ವೈರುಧ್ಯ: ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬರ; ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಜೂಜಾಟ

ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜನ ನೆರೆ ಹಾವಳಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರದ ಛಾಯೆ ಆವರಿಸಿದೆ.

‘ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಆಡುವ ಜೂಜಾಟ’ ಎಂಬುದು ಸವೆಸವೆದು ಹೋಗಿರುವ ಕ್ಲೀಷೆ. ಆದರೆ, ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಈ ಕ್ಲೀಷೆ ಸತ್ಯದಂತೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉದಾಹರಣೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಈ ಬಾರಿಯ ಮುಂಗಾರು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಒಳನಾಡಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಭಾರೀ ಮಳೆಗೆ ನೆರೆಯ ಕೇರಳದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಮುಳುಗಿದ್ದರೆ, ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಂಥದ್ದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿವೆ, ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಮನೆಗಳು ಭೂಕುಸಿತದಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿವೆ. ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಹುತೇಕ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿವೆ. ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಮಲೆನಾಡಿನ ನದಿಗಳು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಜಲಾಶಯಗಳು ಭರ್ತಿಯಾಗಿವೆ.

ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಲೆನಾಡು ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡಿನ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ತುಮಕೂರು, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ, ಕೋಲಾರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ, ಕಲಬುರ್ಗಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾದರೂ ಈ ಭಾಗದ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡಿನ ಹಿಂದುಳಿದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಾದ ತುರುವೇಕೆರೆ, ಪಾವಗಡ, ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಕೋಲಾರದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಮಂಡ್ಯದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಬಾರಿ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನೀರಾವರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾದರೂ ನೀರಿಗೆ ಬರವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳ ಎತ್ತರದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಏತ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಸರಕಾರಗಳು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿಲ್ಲ.

ಈ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯದ ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಹಿಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ ಕೋಲಾರ ಎನ್ನುತ್ತವೆ ಹಮಾವಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಮಳೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಮಳೆಯೇ ಆಗಿಲ್ಲ. ಹೇಮಾವತಿ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ತಿಪಟೂರು, ತುರುವೇಕೆರೆ, ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ, ಮಧುಗಿರಿ, ಪಾವಗಡದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳ ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ನಾಲೆಯ ನೀರು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾಲೆ ನೀರಿಗಾಗಿ ಕಿತ್ತಾಟ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ನೀರಿನ ಸಮರ್ಪಕ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಮುಂದಾಗದೆ ನೀರಿನ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಹೇಮಾವತಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ನಾಲೆ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ಜಲಾಶಯಗಳು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಕಾವೇರಿಯಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಿದ್ದ ಈ ಹಂಗಾಮಿನ ನೀರು ಸೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯಿಂದ ಕಾವೇರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು ಹರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

“ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ದಿನ ನೀರು ಬಂತು. ಆದರೆ, ಈ ಭಾಗದ ಕೆರೆಗಳು ತುಂಬುವ ಮೊದಲೇ ಹೇಮಾವತಿ ನೀರನ್ನು ಮಧುಗಿರಿ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು ತುಂಬಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಹೀಗಾದರೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೋ ಏನೋ” ಎಂಬ ಆತಂಕ ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಂಪಿಗೆಯ ರೈತ ಮೈಲಾರಿ ಅವರದ್ದು.

“ತಿಪಟೂರು ಹಾಗೂ ತುರುವೇಕೆರೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಸೋನೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಜೋರಾದ ಮಳೆ ಈ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಸುರಿದಿಲ್ಲ. ಇತ್ತ ನಾಲೆ ನೀರಿನಿಂದ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ ಕೆಲಸವೇ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನಾಲೆ ನೀರು ಸಿಗುವುದು ಅನುಮಾನ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಈ ವರ್ಷದ ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ ಎರಡನೇ ವಾರದವರೆಗೆ ಕೊಡಗು, ಮೈಸೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿಗದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕೈದು ದಿನಗಳಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಕೊಡಗು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದೇ. ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಬಿಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆ ನೀರನ್ನೇ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕು. ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ರೈತರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.
- ನಾಗೇಶ್‌ ಹೆಗಡೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ

ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಕೋಲಾರ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ತುಮಕೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಹಾವೇರಿ, ಗದಗ, ಕೊಪ್ಪಳ, ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ವಿಜಯಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಕಲಬುರ್ಗಿ, ಬೀದರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಸುರಿದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ತೀವ್ರ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆ ತಡವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಮುಂಗಾರಿನ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೈಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಾದ ರಾಗಿಗೆ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಬಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೆಲವೆಡೆ ರಾಗಿ ಪೈರುಗಳು ಒಣಗಲು ಶುರುವಾಗಿವೆ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಜನರು ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆ ಒಣಗುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದಿಷ್ಟು ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ‘ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಕೇಡಾ, ಮಕ್ಕಳು ಉಂಡರೆ ಕೇಡಾ’ ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತು ಹಿಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಮಳೆ ಬಂದರೂ ಕೇಡು, ಮಳೆ ಬರದಿದ್ದರೂ ಕೇಡು ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯನ ಅತಿಯಾಸೆಯೇ ಕಾರಣ. ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಮನುಷ್ಯನ ಆಸೆಬುರುಕತನಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮುನಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಮಳೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ರೈತರ ಬದುಕನ್ನು ಹಸನು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಬಾರಿಯ ಮಳೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಿದು ಜನ ಜೀವನವನ್ನು ಅತಂತ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂಥ ಸಂದರ್ಭ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಈಗ ನಾಡಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದು ಮಳೆ ಸುರಿದು ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ. ಆದರೆ, ಮಳೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪೈರು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೂ ಸರಕಾರ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕಿದೆ. ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೈತರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಸರಕಾರ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅತ್ತ ಜನ ನೀರಿನಿಂದ ಸತ್ತರೆ ಇತ್ತ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಸಾಯಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ.