ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!
COVER STORY

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ಆಟವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಐಪಿಎಲ್‌. ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಸಿಸಿಐ ಕೂಡಾ ಇತರೆ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಐಪಿಎಲ್‌ಗಾಗಿ ಮೈಕೊಡವಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಭ-ನಷ್ಟದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಜತೆಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ತಂತ್ರಗಳೂ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದ್ದು ಐಪಿಎಲ್‌ನಿಂದ. ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪೈಕಿ ಇಂದು ಐಪಿಎಲ್‌ ಕೂಡಾ ಒಂದು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ದಶಕಗಳೇ ಕಳೆದಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗಿರುವಷ್ಟು ಹುಚ್ಚು ಬಹುಶಃ ಬೇರಾವ ಕ್ರೀಡೆಗೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಡೆ ಆಟವಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿದ್ದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೆರೆತು ಹೊಸ ಬಣ್ಣ ಮೂಡಿದ್ದು ಐಪಿಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ.

ಐಪಿಎಲ್‌ ಬರುವವರೆಗೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರರು ಆಯಾ ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯಷ್ಟೇ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ರೂಢಿ ಇತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ರೂಢಿಯನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದು ಐಪಿಎಲ್‌. ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಆಡುವ ಪರಿಪಾಟ ಶುರುವಾಗಿದ್ದೇ ಐಪಿಎಲ್‌ನಿಂದ.

ಕೌಂಟಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಆಡುವ ಪರಿಪಾಠ ಫೂಟ್ಬಾಲ್‌, ಬೇಸ್‌ ಬಾಲ್‌ನಂತಹ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು. ಐಪಿಎಲ್ ಇದನ್ನೇ ಕಾಪಿ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಮೀರಿ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿತು ಅಷ್ಟೆ.

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರೂ ಬೆರೆತು ಆಡುವ ಐಪಿಎಲ್‌ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪರಿಯ ಚುಟುಕು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಜತೆಗೇ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಉದ್ಘಾಟನಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈದಾನ ತುಂಬುವ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತಾರೆಯರ ನೃತ್ಯ, ಅಬ್ಬರಿಸುವ ಡಿಜೆ ಸಂಗೀತ, ತುಂಡುಡುಗೆಯ ಚಿಯರ್‌ ಗರ್ಲ್ಸ್‌ಗಳ ಮೋಡಿ - ಐಪಿಎಲ್‌ ಅತಿ ಬೇಗನೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲವೂ ಸಾಕಿತ್ತು.

ಐಪಿಎಲ್‌ ಎಂಬ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಜೂಜಾಟ ಆರಂಭವಾಗಿ ದಶಕ ಕಳೆದಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಐಪಿಎಲ್‌ಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಹಲವು ಕಳಂಕಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿವೆ. ಕೋಟಿ ಕೋಟಿಗೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಐಪಿಎಲ್‌ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡವಾಳಗಾರರಿಗೆ ಐಪಿಎಲ್‌ ಸದ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಯ ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಐಪಿಎಲ್‌ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಲಾಭವೇ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಐಪಿಎಲ್‌ ರಂಗೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಐಪಿಎಲ್‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಬಾಬತ್ತೂ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಿದೆ.

ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ದಂಧೆಗೆ ಐಪಿಎಲ್‌ ವೇಷ!

ಐಪಿಎಲ್‌ ಕ್ರೀಡೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಅಪ್ಪಟ ಜೂಜಾಟ. ಐಪಿಎಲ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೂ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ದಂಧೆಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಇಡೀ ಐಪಿಎಲ್‌ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ದಂಧೆ ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ.

“ಐಪಿಎಲ್‌ ಎಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ದಂಧೆಯ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದೆ. ದುಬೈನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬುಕ್ಕಿಗಳು ಐಪಿಎಲ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಿಸಿಸಿಐ, ಐಸಿಸಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿದರೂ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್‌ ನಡೆದೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹಿರಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಬ್ಬರು.

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

“ಐಪಿಎಲ್‌ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ದಂಧೆಯಲ್ಲಿ ನೂರು ರೂಪಾಯಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೋಟಿವರೆಗೆ ಜೂಜಿನ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಐಟಿ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ಐಪಿಎಲ್‌ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ದಂಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳವರೆಗೂ ಐಪಿಎಲ್‌ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ನಡೆಯುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

“ಬುಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ದಂಧೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೇ ಕೆಲಸ. ಯಾವ ಓವರ್‌ನ ಯಾವ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬುಕ್ಕಿಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್‌ ಟೈಮ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂಬುದು ಬುಕ್ಕಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಟೈಮ್‌. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಪಂದ್ಯಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದು” ಎಂಬುದು ಅವರ ಮಾತು.

ಐಪಿಎಲ್‌ ಫೈನಲ್‌ ಪಂದ್ಯ ಗೆದ್ದ ತಂಡಕ್ಕೆ 4 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ (ಸುಮಾರು 26 ಕೋಟಿ ರೂ.) ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋತ ತಂಡಕ್ಕೂ 2 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ ಹಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಮತ್ತು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಈ ಹಣ ಅರ್ಧರ್ಧ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಷ್ಟೇ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಗೆಲ್ಲಲು ಐಪಿಎಲ್‌ ಎಂಬ ಮಾಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಐಪಿಎಲ್‌ ಎಂಬ ಜೂಜಿನ ವ್ಯವಹಾರದ ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದೇ ಕಾಣದ ಕೈಗಳು.

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ಆಟದ ಜತೆಗೆ ಶೋಕಿ?

ಐಪಿಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರದ ಜತೆಗೆ ಶೋಕಿಯೂ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐಪಿಎಲ್‌ ಆರಂಭಿಸಿದ ಲಲಿತ್‌ ಮೋದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿಜಯ್‌ ಮಲ್ಯವರೆಗೂ ಕ್ರೀಡೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶೋಕಿ ಮೆರೆದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಣ್ಮುಂದಿವೆ. ಆದರೆ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಲ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರಿಸಿದ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಈಗ ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಪರಾರಿಯಾದವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಐಪಿಎಲ್ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ಲಲಿತ್‌ ಮೋದಿ ಬಿಸಿಸಿಐ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿಸಿಐ ಮತ್ತು ಭಾರತದಿಂದಲೇ ಹೊರಗುಳಿದರೆ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಮರು ಪಾವತಿ ಮಾಡದ ಮಲ್ಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

“ಐಪಿಎಲ್‌ನಿಂದ ಹೇಗೆ ಹಣ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಲಲಿತ್‌ ಮೋದಿ. ಲಲಿತ್‌ ಮೋದಿ ದೇಶದಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಐಪಿಎಲ್‌ನಿಂದ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಐಪಿಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣದ ಹೊಳೆ ಹರಿಯಲು ಲಲಿತ್‌ ಮೋದಿಯೇ ಕಾರಣ” ಎಂಬುದು ಹಿರಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಬ್ಬರ ಮಾತು.

“ಐಪಿಎಲ್‌ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳ ಜತೆಗೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರೆಲ್ಲರೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯವರು. ಜನಪ್ರಿಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತಾರೆಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರ ಕೂಟಗಳು ಐಪಿಎಲ್‌ಗೆ ಹಣ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಬುಕ್ಕಿಗಳು ಈ ಜಾಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶ

2013ರಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಲ್‌ಗೆ ಸ್ಪಾಟ್‌ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಸಿ ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ತಂಡದ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಎನ್‌. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌, ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅಳಿಯ ಗುರುನಾಥ್‌ ಮೇಯಪ್ಪನ್‌, ರಾಜಸ್ತಾನ್‌ ರಾಯಲ್ಸ್‌ ತಂಡದ ಸಹ ಮಾಲೀಕ ರಾಜ್‌ ಕುಂದ್ರಾ ಐಪಿಎಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರ ಬಿದ್ದರೆ ಆಟಗಾರ ಶ್ರೀಶಾಂತ್‌ ಬಂಧನವಾಯಿತು. ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ನಡೆಸಿದ್ದನ್ನು ಖುದ್ದು ರಾಜ್‌ ಕುಂದ್ರಾ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೂ ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಐಪಿಎಲ್‌ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್‌ ಹಗರಣಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಮಾನ ಹರಾಜಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಅನಾದರ ತೋರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊರ ಹಾಕಿದ ಸುಪ್ರಿಂಕೋರ್ಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಮುದ್ಗಲ್ ಸಮಿತಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌, ಮೇಯಪ್ಪನ್‌, ರಾಜ್‌ ಕುಂದ್ರಾ ಐಪಿಎಲ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಲು ಕಾರಣವೇ ಮುದ್ಗಲ್‌ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸು.

ಬಿಸಿಸಿಐ ಕೊಳೆ ತೊಳೆಯಲು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ ನೇಮಿಸಿದ ಲೋಧಾ ಸಮಿತಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬಿಸಿಸಿಐ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆ ನೇಮಕ, ಐಪಿಎಲ್‌ ತಂಡಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಸಿಐ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ನಡುವೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಂತರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೋಧಾ ಸಮಿತಿ ಹಲವು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಬಿಸಿಸಿಐ ಒಳಗೆ ತೋರಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡಿತೇ ಹೊರತು ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಆಗಿಲ್ಲ.

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ಅಧಿಕೃತ ಆದಾಯ ಮೂಲ

ಐಪಿಎಲ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಆದಾಯ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಸಿಐ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಹರಾಜು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. 70ರಿಂದ 80% ಐಪಿಎಲ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಆದಾಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ.

ಐಪಿಎಲ್‌ ಆರಂಭವಾದ 2008ರಲ್ಲಿ ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಐಪಿಎಲ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು 10 ವರ್ಷಕ್ಕೆ 8,200 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೆ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಬಾರಿ ಸ್ಟಾರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ 16,347.50 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಐಪಿಎಲ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಿಸಿಸಿಐ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಸಾರದ ಹಕ್ಕು ಬಿಟ್ಟರೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಿಂದ ಐಪಿಎಲ್‌ಗೆ ದೊಡ್ಡ ವರಮಾನವಿದೆ. ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್‌ಷಿಪ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 20% ಅಧಿಕೃತ ಆದಾಯ ಐಪಿಎಲ್‌ಗಿದೆ. ಐಪಿಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೂ ಹಬ್ಬ. ಇನ್ನು ಟಿಕೆಟ್‌ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಐಪಿಎಲ್‌ಗೆ ಬರುವ ಆದಾಯ ಶೇಕಡ 10ರಷ್ಟು.

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ರೇಸ್‌ ಆದಾಯ ಕುಸಿತ

ಐಪಿಎಲ್‌ ನಡೆಯುವ ಸುಮಾರು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕುದುರೆ ಜೂಜಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಪಿಎಲ್‌ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಕುದುರೆ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ನಂತೆ ರಿಸ್ಕಿ ಅಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಐಪಿಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ರೇಸ್‌ಗೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿದೆ.

“ಬುಕ್ಕಿಗಳು ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಬಾಲ್‌ಗೆ ಹಣದ ಆಯ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಓವರ್‌ನಲ್ಲಿ 10 ರನ್‌ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು 100 ರೂಪಾಯಿ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಟ್‌ ಗೆದ್ದರೆ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಆಯ್ಕೆಯಂಥ ಸುಲಭ ಆಯ್ಕೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೋದರೆ ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಬಂದರೆ ಸಾವಿರ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹುಚ್ಚುತನದ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಐಪಿಎಲ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೇಸ್‌ಗೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬುದು ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ದಂಧೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡವರೊಬ್ಬರ ಮಾತು.

ಬುಕ್ಕಿಗಳ ಅಣತಿಗೆ ಆಟಗಾರರು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಸ್ಪಾಟ್‌ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್‌ ಹಗರಣದಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನ ತಂಡಗಳನ್ನು ಐಪಿಎಲ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಅಮಾನತು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಮಾನತು ಶಿಕ್ಷೆ ಮುಗಿದು ಈ ಬಾರಿ ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ಐಪಿಎಲ್‌ಗೆ ಮರಳಿವೆ.

ಕ್ರೀಡೆ ಮೀರಿದ ‘ಐಪಿಎಲ್ ವ್ಯವಹಾರ’; ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಆಟಕ್ಕುಂಟು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ಅಂದಾಭಿಮಾನದ ಲಾಭ

ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿರುವ ಹುಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನವೇ ಐಪಿಎಲ್‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೂಲ ಬಂಡವಾಳ. ಹುಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ 20-20 ಚುಟುಕು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಎರಡೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಐಪಿಎಲ್‌ಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಬಣ್ಣವೂ ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಐಪಿಎಲ್‌ನ ನಾಗಾಲೋಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮತ್ತು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಐಪಿಎಲ್‌ ಮೂಲಕ ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಕೊರತೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ ಐಪಿಎಲ್‌ ಹಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯೂ ಹೌದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತ ಬಂಡವಾಳಗಾರರು ಇಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಐಪಿಎಲ್‌ ಎಂಬ ಹುಚ್ಚು ಕುದುರೆಗೆ ಕಡಿವಾಣವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ತೋರುವ ಐಪಿಎಲ್‌ ಕಪ್ಪುಹಣವನ್ನು ಬಿಳಿಯಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಎಂಬ ಹಣಕಾಸಿನ ಚೋರ ವ್ಯವಹಾರವೂ ಸೇರಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟ ಹಳ್ಳ ಹಿಡಿಯಲು ಏನೇನು ಬೇಕೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ನಡೆದಿದೆ.

ಕ್ರೀಡೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಹಾರ ತಡೆಯಲು ಬಿಸಿಸಿಐ ‘ಆಂಟಿ ಕರಪ್ಷನ್‌ ಪಾಲಿಸಿ’ ಎಂಬ ನಾಮಕಾವಸ್ಥೆಯ ನೀತಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಅಬ್ಬರ, ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್‌ ಮೇಲಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಹಿತೆಯ ನೀತಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯ.

ಕ್ರೀಡೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಐಪಿಎಲ್‌ ವ್ಯವಹಾರ ಹತ್ತು ತುಂಬಿ ಹನ್ನೊಂದನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಹಲವು ಏಳು ಬೀಳುಗಳನ್ನೂ ಐಪಿಎಲ್‌ ಕಂಡಿದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಂಗವೂ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಐಪಿಎಲ್‌ನಿಂದ ಹಣದ ಅವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ದಂಧೆಯನ್ನು ದೂರ ಇಡುವುದು ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜದ ಕನಸು ಕಂಡಂತೆ.